Odpowiedź na interpelację nr 38564

w sprawie emerytur stażowych

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed

Warszawa, 07-02-2023

Szanowna Pani Marszałek,

w związku z interpelacją poselską, znak: K9INT38564, Posła na Sejm RP Pani Iwony Michałek wraz z grupą Posłów w sprawie emerytur stażowych, uprzejmie przedstawiam, co następuje.

Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, prawo do emerytury na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, z późn. zm.) ma ubezpieczony, który osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Powyższy wiek został przywrócony z dniem 1 października 2017 r., na mocy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 38). W trakcie prac parlamentarnych nad projektem tej ustawy były zgłaszane również wnioski, dotyczące wprowadzenia regulacji uzależniających prawo do emerytury tylko od udowodnienia odpowiednio długiego stażu pracy (np. 35 lat – w przypadku kobiet i 40 lat - w przypadku mężczyzn).

Dotychczas jednak nie zdecydowano się na wprowadzenie kryterium stażowego uprawniającego do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, ponieważ sposób obliczania emerytury w sposób istotny przekłada się na wysokość świadczenia, a tym samym zachęca ubezpieczonych do jak najdłuższej aktywności zawodowej i opóźniania decyzji przejścia na emeryturę.

Nie ulega jednak wątpliwości, że istnieje potrzeba dyskusji nad poszukiwaniem rozwiązań nakierowanych na optymalizację systemu emerytalnego, w tym także jego uelastyczniania, które byłyby zgodne zarówno z troską o jego finansową stabilność, jak i z zapatrywaniami społecznymi w tym zakresie.

Staż ubezpieczeniowy, a w szczególności okresy składkowe, obok wieku emerytalnego oraz kwoty opłacanych składek, to istotne parametry systemu emerytalnego, wpływające na wysokość emerytury. W tzw. starym systemie emerytalnym, staż ubezpieczeniowy przesądzał również o prawie do emerytury. W tzw. nowym systemie emerytalnym, jest jedynie warunkiem uprawniającym do najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie za sobą poważne konsekwencje finansowe i dotyczy milionów osób, wszelkie nowe rozwiązania w tej mierze muszą być dokładnie przeanalizowane przed ich wprowadzeniem w życie. Dlatego też kwestia emerytur stażowych wymaga bardzo dokładnych analiz skutków (przede wszystkim finansowych, gospodarczych i społecznych), jakie by taka zmiana spowodowała.

W dniu 30 września 2021 r. został złożony przez NSZZ „Solidarność” w Sejmie RP, razem z ok. 235 tys. podpisów osób popierających tę inicjatywę, obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (druk nr 1692), zawierający propozycje regulacji dotyczących emerytur stażowych. Projekt ten w październiku 2021 r. został skierowany do Biura Legislacyjnego i Biura Analiz Sejmowych w celu wydania opinii, w tym o zgodności z prawem UE, a także do organizacji reprezentujących pracodawców i pracowników w celu konsultacji. W dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu Sejmu RP odbyło się I czytanie projektu ustawy, a po odrzuceniu przez Sejm RP wniosku o odrzucenie projektu ustawy w I czytaniu, projekt został skierowany do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.

W dniu 14 grudnia 2021 r. Prezydent RP również skierował do Sejmu RP projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1850). Celem projektowanej ustawy jest również wprowadzenie emerytury stażowej. W dniu 15 grudnia 2021 r. projekt ten został skierowany do I czytania na posiedzeniu Sejmu RP.

Należy stwierdzić, że oba projekty wpisują się we wskazaną już wyżej potrzebę dyskusji nad rozwiązaniami funkcjonującymi w systemie emerytalnym i stanowią ważne punkty odniesienia w tej dyskusji. Projekty te są także przedmiotem analiz merytorycznych oraz symulacji dotyczących ich wpływu na rynek pracy, finanse Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, funduszy zarządzanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, finanse publiczne. O harmonogramie prac oraz dalszych losach tych projektów ustaw zdecydują posłowie w trakcie prac parlamentarnych.

Jednocześnie informuję, że rozpoczęły się prace Zespołu do spraw wypracowania porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Komisją Krajową NSZZ „Solidarność”, który został powołany na podstawie zarządzenia nr 406 Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2022 r. w sprawie roboczego Zespołu do spraw wypracowania porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Komisją Krajową NSZZ „Solidarność” (M.P. poz. 1173).

W ramach Zespołu powołana została Grupa robocza ds. emerytur i rent. Do najważniejszych zagadnień, jakie zostaną poruszone w trakcie prac tej Grupy, należą kwestie emerytur stażowych, w tym określenie skutków finansowych obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (druk nr 1692) oraz prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1850).

Obecnie trwają prace analityczne w tym zakresie.

Z wyrazami szacunku

z up. Ministra Rodziny i Polityki Społecznej
Stanisław Szwed
Sekretarz Stanu